Hạ tầng phải được đánh giá bằng hiệu quả người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế nhận được; đồng thời trở thành ngành kinh tế chiến lược, tạo thị trường lớn để phát triển năng lực sản xuất, công nghệ trong nước.

Sáng 6/8, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan về thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 16/1/2012 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI và Kết luận số 72-KL/TW ngày 23/2/2024 của Bộ Chính trị khóa XIII về xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ.

Phát biểu kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh hạ tầng không chỉ phục vụ sản xuất và đời sống mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Vì vậy, hiệu quả của hạ tầng phải được đánh giá bằng những lợi ích thực chất mà người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế nhận được.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, những năm qua, hệ thống kết cấu hạ tầng của Việt Nam đã có bước phát triển rõ rệt, góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn, mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện đời sống nhân dân.

Ghi nhận tinh thần quyết liệt, “dám nghĩ, dám làm” và năng lực tổ chức thực hiện các công trình lớn, phức tạp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng thời chỉ rõ một số hạn chế, yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển kết cấu hạ tầng.

Theo đó, quy hoạch và đầu tư hạ tầng phải bảo đảm đồng bộ, liên thông; lấy chất lượng phục vụ và hiệu quả kinh tế làm mục tiêu; phát triển hài hòa giữa hạ tầng vật chất, hạ tầng số và hạ tầng tự nhiên.

Hạ tầng phải trở thành một ngành kinh tế chiến lược, tạo ra thị trường lớn để phát triển năng lực sản xuất trong nước. Nhà nước cần phát huy vai trò định hướng, dẫn dắt trong huy động nguồn lực, tập trung đầu tư công cho các lĩnh vực nền tảng, thiết yếu, liên vùng và có sức lan tỏa lớn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đổi mới công tác quy hoạch và tổ chức phát triển hạ tầng. Quy hoạch hạ tầng phải thống nhất với chiến lược phát triển đất nước, tổ chức không gian kinh tế và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; bảo đảm tầm nhìn dài hạn, liên kết ngành, vùng và khả năng thích ứng với những thay đổi về công nghệ, thị trường, dân số và biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, cần bảo đảm sự đồng bộ giữa hạ tầng kinh tế, hạ tầng xã hội, hạ tầng số, dữ liệu, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tăng cường liên thông giữa các loại hình vận tải, giữa giao thông với năng lượng, logistics, đô thị và các lĩnh vực hạ tầng kinh tế - xã hội khác.

Việc phát triển hạ tầng phải tăng cường kết nối giữa các ngành, các vùng, giữa đô thị và nông thôn, giữa trong nước và quốc tế; đồng thời gắn với quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Đối với các công trình liên vùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu hoàn thiện cơ chế phối hợp tài chính vùng, bảo đảm các địa phương cùng quyết định, góp vốn, chịu trách nhiệm và hưởng lợi.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là đổi mới căn bản quản lý đầu tư và quản trị tài sản kết cấu hạ tầng, đề cao trách nhiệm người đứng đầu; nâng cao chất lượng chuẩn bị, xây dựng và khai thác dự án, chú trọng quản trị toàn bộ vòng đời công trình.

Chỉ quyết định đầu tư khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện về quy hoạch, đất đai, mặt bằng, vốn, vật liệu, công nghệ, nhân lực và hạ tầng kết nối. Đồng thời, phải làm rõ trách nhiệm đối với các dự án chậm tiến độ, điều chỉnh nhiều lần, đội vốn hoặc khai thác kém hiệu quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về quy hoạch, dự án và tài sản kết cấu hạ tầng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong đầu tư, quản lý và vận hành tài sản hạ tầng quốc gia.

Hiệu quả đầu tư không chỉ được đo bằng tỷ lệ giải ngân mà phải thể hiện ở tiến độ, chất lượng, khả năng kết nối và hiệu quả khai thác của các công trình, dự án hạ tầng trọng điểm.

Về các hệ thống hạ tầng chiến lược, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tập trung nguồn lực hoàn thiện các hành lang giao thông, logistics; phát triển vận tải thủy, đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị gắn với chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp trong nước.

Ngành năng lượng phải bảo đảm phát triển đồng bộ, hợp lý giữa nguồn điện, lưới điện và hệ thống lưu trữ điện. Đồng thời, cần phát triển hạ tầng số, năng lực tính toán quốc gia; xử lý các điểm nghẽn về đô thị và hạ tầng xã hội; nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh nguồn nước, an toàn hồ đập.

Các nhiệm vụ này cần được đặc biệt chú trọng tại các trung tâm công nghiệp, cảng biển, đô thị ven biển và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Đối với việc huy động và phân bổ nguồn lực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đầu tư công phải tạo hiệu ứng dẫn dắt, lan tỏa; tập trung cho hạ tầng nền tảng liên vùng, công trình quan trọng quốc gia, hạ tầng công ích, hạ tầng xã hội thiết yếu, quốc phòng, an ninh và các vùng khó khăn; khắc phục tình trạng phân bổ dàn trải, kéo dài.

Cùng với đầu tư công, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), thu hút vốn tư nhân trên cơ sở phân chia hợp lý lợi ích và rủi ro; phát triển thị trường vốn trung hạn, dài hạn; khai thác giá trị đất tăng thêm do hạ tầng tạo ra và đa dạng hóa các nguồn vốn quốc tế.

Việc huy động vốn phải bảo đảm công khai, minh bạch; gắn sử dụng công nghệ nước ngoài với đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ, nội địa hóa và từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình. Những việc địa phương có thể làm tốt cần mạnh dạn giao cho địa phương.

Đối với các công trình liên ngành, liên vùng có ý nghĩa chiến lược quốc gia, phải có cơ chế điều phối thống nhất và một đầu mối chịu trách nhiệm; tăng cường quản lý tài sản hạ tầng quốc gia, kiểm soát rủi ro, không vì tiến độ mà coi nhẹ chất lượng và an toàn công trình.

Cùng với đó, phải tăng cường phòng, chống tham nhũng, lãng phí, giữ nghiêm kỷ luật đầu tư.

Về tầm nhìn dài hạn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh những công trình được quyết định hôm nay sẽ định hình đất nước trong nhiều thập niên tới. Hạ tầng phải được chuẩn bị cho nền kinh tế tương lai, công nghệ mới và những rủi ro khí hậu ngày càng lớn.

Đến năm 2045, Việt Nam phải có hệ thống hạ tầng đồng bộ, thông minh, xanh, an toàn, có khả năng chống chịu cao; kết nối thông suốt lãnh thổ, nền kinh tế với thị trường thế giới và mọi người dân với các dịch vụ thiết yếu.

Trong chặng đường phát triển mới, hạ tầng phải đảm nhận sứ mệnh lớn hơn, góp phần tạo dựng năng lực sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất, làm chủ công nghệ, tăng sức chống chịu và mở ra những không gian phát triển mới cho đất nước.

“Điều quan trọng là phải lựa chọn đúng, làm đến nơi đến chốn và tạo ra được hiệu quả thiết thực”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức tổ chức thực hiện, sử dụng hiệu quả từng đồng vốn, bảo đảm chất lượng từng công trình, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.